Ontwerp openbare ruimte2026Voor de gemeente Amsterdam

Een oplossing voor het amsterdamse afvalprobleem die statiegeldzoekers als mens behandelt i.p.v. probleem

Een pilot in drie fasen die een oplossing biedt binnen de Amsterdamse Puccini-methode met slimme sensoren, tactisch geplaatste statiepalen en AI-gestuurde signalering. Bedoeld om zwerfafval en schoonmaakkosten te verlagen door statiegeldzoekers juist te helpen.

De herontworpen stalen afvalbak op het Buikslotermeerplein, Amsterdam-Noord

2026Pilot: Afvalprobleem door StatiegeldAmsterdam

Het probleem

Amsterdams statiegeldregeling heeft een neveneffect: opengebroken sloten, gescheurde zakken en zwerfafval, kosten van ruim €4 miljoen per jaar aan schade en extra schoonmaak (IPR Normag, 2025). Onderzoek toont dat de blikken- en flesjesrekjes niet goed genoeg werken en honderden prullenbakken staan nog steeds dagelijks open. Hoe kan dit probleem worden opgelost binnen de Puccini-Methode die Amsterdam hanteert?

Een geopende straatafvalbak met een gescheurde zak waaruit blikjes en afval op de stoep vallen

Wat is er nodig?

Een oplossing die vandalisme en zwerfafval rondom afvalbakken in Amsterdam stevig kan verminderen en daarbij niet de inzameling van statiegeldverpakkingen belemmerd

Al bestaande initiatieven

Er zijn al verscheidene alternatieven op de markt te vinden, helaas blijkt uit onderzoek dat deze het probleem niet weten te dekken. Het plaatsen van een losse blikken en flessen opvanger is zodoende niet genoeg.

Het 'statiegeldbak'-concept: een speciale gele inzamelmodule met sleuven voor flessen en blikjes, en een hand die een fles in een aan de afvalbak bevestigd rek plaatst

Pilot De drempel verlagen

Een statiepaal biedt de ruimte om op veel meer plekken te staan. Juist weg van de prullenbak en naar knelpunten, zodoende kan de drempel om blikjes of flesjes weg te gooien op de goede plek worden verlaagd.

Een rij kleurgecodeerde statiepalen die langs een straat naar een herontworpen afvalbak met een verlichte interne sleuf leiden

Fase 1: Data vergaren

Kleine cameramodules die activeren op bewegingsensor, bedoeld om data te verzamelen over statiegeld inworpen en afvalbak openbrekingen.

Blikjes en flessen vermengd met algemeen afval in een open afvalbak — De nulmeting: statiegeldverpakkingen in afvalbak

De sensormodule — een kleine, donkere cilindrische cameraunit — De sensormodule: onopvallend en robuust

Fase 2: Statiepaal

Statiepalen worden tactisch geplaatst (denk aan drukke punten van het OV, plekken waar mesnen een blikje drinken, etc.). Deze plaatsing wordt ondersteund door een sticker- en postercampagne om bewustwording te creëren. De effectiviteit wordt gemeten tegen de nulmeting uit fase 1 en interviews bij mensen op straat

Een persoon die een blikje in een sleuf van een statiepaal plaatst zonder een zak te openen — Een blikje inleveren zonder de hoofdbak aan te raken

De statiepaal: een paal geschikt voor vier tot negen blikjes of flessen — Eén statiepaal biedt ruimte aan vier tot negen blikjes of flessen

Fase 3: Communiceren

Met twee fasen aan echte data wordt een objectdetectiemodel op nauwkeurigheid getest. Waar het model betrouwbaar blijkt, krijgen afvalbakken een eenvoudig extern signaal dat aangeeft of er daadwerkelijk een statiegeldverpakking in zit. Zo kunnen verzamelaars doelgericht deze er uit halen en met tijd worden zo statiegeldloze prullenbakken niet onnodig opengemaakt. Door dit in overleg met het Leger des Heils, HVO-Querido en perMens te doen kan de verzamelaar worden geholpen en daarbij ook de stad. In een ideaal scenario is het uithalen van statiegeld nog makkelijker gemaakt bij de prullenbak.

Close-up van de rand van de afvalbak met een speciale, gebogen sleuf voor statiegeldverpakking

Waar het zou hebben gedraaid

Buikslotermeerplein, Amsterdam-Noord, alle afvalbakken en voorgestelde palen in kaart gebracht voor de pilot.

Locatieplan van het Buikslotermeerplein met bestaande afvalbaklocaties — Bestaande afvalbaklocaties

Hetzelfde locatieplan met voorgestelde statiepaal-locaties toegevoegd — Voorgestelde statiepaal-locaties, hierboven ingetekend

Net te laat

Na een paar maanden werk was de pilot volledig ontworpen en klaar om op straat getest te worden. Desondanks een enthousiast ontvangst werden wij helaas overschaduwt door een huidig draaiende pilot die stadbreed is ingezet door Amsterdam

Volgend project

Design Presentation

Een jaar aan waterstofauto-engineering begrijpelijk maken voor een zaal vol sponsors